Minder ict-studenten sinds ChatGPT
Open dag, zaterdagochtend. Bij de stand van psychologie staat een rij. Twee stands verder, bij informatica, heeft de docent achter de laptop tijd genoeg. Een meisje van zeventien blijft even staan en loopt dan door. Thuis heeft ze gezien hoe ChatGPT in tien seconden een werkend script schreef. Waarom zou ze jaren leren wat een chatbot al kan?
Dat gevoel staat nu in de cijfers. NRC meldt op basis van cijfers van Universiteiten van Nederland dat het aantal eerstejaars in ict-studies sinds 2023 fors is gedaald. Bij tien studies software-ontwikkeling en systeemanalyse begonnen in 2022 nog 2.871 studenten, vorig studiejaar 2.003. Bij informatica ging het van 1.184 naar 953 eerstejaars. Op het hbo begonnen in 2025 zo’n 5.600 studenten aan opleidingen als informatica, gametechnologie en multimedia design, tegen 7.400 in 2022.
De daling is groter dan het bericht zegt
NRC noemt voor de softwarestudies 28 procent minder en voor informatica 14 procent. Reken je de getallen uit datzelfde bericht na, dan kom je ergens anders uit. Van 2.871 naar 2.003 is 868 studenten minder, dat is 30 procent. Van 1.184 naar 953 is 231 minder, bijna 20 procent. Op het hbo is het 1.800 minder op 7.400, ruim 24 procent. Misschien zit het verschil in hoe er geteld is, dat staat er niet bij. Maar geen van de getallen wijst op een kleinere daling.
Nu de vergelijking die het echt laat zien. Volgens NRC daalt de instroom in bijna alle studierichtingen al sinds 2020 met zo’n 3 procent per jaar. Drie jaar lang 3 procent minder is samen ongeveer 9 procent. De softwarestudies zakten in dezelfde tijd met 30 procent, ruim drie keer zo hard. Dat verschil kun je niet wegverklaren met minder achttienjarigen. De Vereniging Hogescholen zag vorig jaar hetzelfde: techniek en ict daalden met 7,5 procent het hardst van alle hbo-sectoren, terwijl de zorg- en lerarenopleidingen juist groeiden.
Wie informatica schrapt om ChatGPT, trekt de verkeerde les
Wij snappen de reflex, maar we denken dat hij verkeerd uitpakt. Een model dat code schrijft, maakt de mensen die snappen wat die code doet niet overbodig. Het maakt ze juist nodig. Iemand moet beoordelen of het script dat ChatGPT in tien seconden schreef veilig is, of het met echte data werkt en wat er gebeurt als het misgaat. Dat is precies wat je op zo’n opleiding leert. Wie alleen leert prompten, kan een antwoord vragen maar niet controleren. Daar schreven we eerder over bij de toekomst van werk volgens Anthropic: het werk verschuift, het verdwijnt niet vanzelf.
Een deel van de daling kan ook spreiding zijn. Folia schreef in november dat de bachelors informatica en AI aan de UvA zo’n 30 procent minder eerstejaars kregen. Bij AI ging het van 150 naar ruim 100. Opleidingsdirecteur Efstratios Gavves wees erop dat er landelijk meer AI-opleidingen zijn bijgekomen, zodat studenten zich over meer opleidingen verdelen. In Groningen groeide het aantal juist. Minder studenten bij één opleiding is dus niet altijd minder interesse in het vak.
De universiteiten zijn hier geen neutrale partij
En nu het zwakke punt van onze eigen redenering. De mensen die het hardst roepen dat Nederland ict’ers nodig heeft, zijn de universiteiten en hogescholen zelf. Universiteiten van Nederland noemt de krimp verontrustend en vraagt het kabinet in één adem om stabielere bekostiging. Dat mag, maar het is een belang. In geen van de bronnen hierboven staat een cijfer over hoeveel afgestudeerde programmeurs nu werk vinden, of hoe snel. Het meisje bij de stand heeft dus een punt: niemand laat haar zien dat haar zorg ongegrond is. Er wordt vooral gezegd dat die zorg lastig is voor de sector.
Twee vragen voor de volgende open dag
Ga je zelf, of loop je mee met je kind? Stel bij de ict-stand deze twee vragen. Hoeveel afgestudeerden van vorig jaar hebben nu werk, en in wat voor functie? En wat is er sinds 2023 in het lesprogramma veranderd door AI? Een opleiding die op de eerste vraag geen getal heeft en op de tweede vraag “nog niets” zegt, geeft je meer informatie dan elke folder. Zie je daarna nog twijfel, kijk dan wat er achter de AI-hype zit bij wat Anthropic zelf onderwijst: de basis blijft snappen wat het model doet.
November laat zien of dit een dip is
Vorig jaar kwamen de voorlopige instroomcijfers half november. Zakt informatica dit collegejaar opnieuw, na drie jaar op rij, dan is het geen reactie meer op één nieuw product. Dan is het een generatie die een vak links laat liggen, op het moment dat dat vak verandert.